Türkiyə–Pakistan enerji əməkdaşlığında tarixi addım: “Oruc Reis” ilə qardaşlıqdan strateji güc birliyinə
Enerji diplomatiyasında yeni baxış, birgə inkişafda güclü iradə və gələcəyə uzanan strateji tərəfdaşlıq…
Bəzi layihələr yalnız iqtisadi dəyər yaradır. Bəziləri isə ölkələrin gələcəyini formalaşdırır, strateji münasibətləri gücləndirir və tarixdə silinməz izlər qoyur.
İnanıram ki, “Oruc Reis” seysmik tədqiqat gəmimizin Pakistanın ərazi sularında aparacağı işlər Türkiyə ilə Pakistan arasındakı köklü qardaşlıq münasibətlərini enerji sahəsində konkret və davamlı strateji tərəfdaşlığa çevirmək yolunda mühüm başlanğıc olacaq.
Türkiyə ilə Pakistan arasındakı münasibətlər diplomatik təmaslardan və iqtisadi əməkdaşlıqdan qat-qat irəlidədir; tarixi həmrəyliyə, qarşılıqlı etimada və güclü qardaşlıq bağına söykənir. Bu bənzərsiz bağın bu gün enerji kimi strateji bir sahədə yeni ölçü qazanması yalnız iki ölkənin iqtisadi gələcəyi baxımından deyil, regional əməkdaşlıq və beynəlxalq enerji diplomatiyası baxımından da son dərəcə dəyərlidir.
Müasir dünyada enerji yalnız iqtisadi inkişafın əsas ünsürlərindən biri deyil; milli təhlükəsizliyin, strateji müstəqilliyin, texnoloji tərəqqinin və beynəlxalq münasibətlərdə nüfuzun həlledici vasitələrindən biridir.
Buna görə də Türkiyənin dənizlərdə inkişaf etdirdiyi seysmik tədqiqat potensialını dost və qardaş Pakistanla ortaq hədəflər istiqamətində dəyərləndirməsi texniki fəaliyyətdən öncə uzunmüddətli strateji baxışın əksi kimi qiymətləndirilməlidir.
Fikrimcə, bu təşəbbüsün ən dəyərli cəhətlərindən biri iki ölkənin yalnız mövcud imkanlarını deyil, bilik yığımını, texniki təcrübəsini, institusional potensialını və gələcəyə dair ortaq hədəflərini də bir araya gətirəcək olmasıdır.
Bu əməkdaşlığı eyni gələcəyə inanan iki qardaşın ortaq hədəf uğrunda çiyin-çiyinə çalışmasına bənzədirəm. Çünki həqiqi qardaşlıq yalnız çətin günlərdə həmrəylik göstərmək deyil; rifahı, istehsalı, inkişafı və uğuru da birlikdə qura bilməkdir.
Türkiyə ilə Pakistan arasındakı bu güclü bağın mənim üçün həm də şəxsi və mənəvi mənası var. Mərhum atam dövlət təqaüdü ilə Pakistana gedərək Karaçidəki NED Universitetində ali təhsilini başa vurmuşdu. Buna görə də Pakistan mənim üçün yalnız dost və qardaş ölkə deyil, həm də ailəmizin xatirələrində xüsusi yeri olan bir məkandır. Pakistanla bağlı hər xəbərdə, xüsusilə də Karaçinin adını eşidəndə, mərhum atamı həmişə təbəssümlə, həsrətlə və minnətdarlıqla xatırlayıram. “Oruc Reis”in bu gün məhz həmin şəhərdən başlayaraq iki ölkənin ortaq gələcəyinə töhfə verəcək bir missiyaya yollanması bu strateji təşəbbüsü mənim üçün daha da mənalı edir.
Bu şəxsi bağdan da öncə, həmin əməkdaşlığın enerji hüququ və beynəlxalq investisiya münasibətləri baxımından mühüm potensial daşıdığı qənaətindəyəm.
Enerji sahəsindəki beynəlxalq layihələrin uzunmüddətli qazanclara çevrilməsi texniki əməkdaşlığın möhkəm hüquqi və institusional baza ilə dəstəklənməsindən asılıdır. Hüquqi proqnozlaşdırıla bilənlik, investisiya təhlükəsizliyi, qarşılıqlı hüquq və öhdəliklərin balanslı tənzimlənməsi, ekoloji davamlılıq və beynəlxalq hüquq prinsiplərinə uyğunluq bu cür strateji tərəfdaşlıqların davamlılığını müəyyən edən əsas amillərdir.
Arzu edirəm ki, “Oruc Reis”in Pakistanın ərazi sularında aparacağı seysmik tədqiqatlar nəticəsində əldə ediləcək elmi məlumatlar gələcəkdə karbohidrogen kəşfiyyatı fəaliyyətlərinə, yeni investisiya imkanlarına, texnologiya transferinə və birgə enerji layihələrinə zəmin hazırlasın.
Bununla belə, belə geniş miqyaslı təşəbbüsün uğurunu yalnız kəşf edilə biləcək təbii ehtiyatlarla ölçmək doğru olmazdı.
Əsl uğur iki ölkənin bir-birinin təcrübəsindən bəhrələnməsi, birgə texniki potensial yaratması, ixtisaslı kadr hazırlaması və enerji sahəsində gələcək nəsillərə ötürülə biləcək davamlı əməkdaşlıq mədəniyyəti formalaşdırmasıdır.
Türkiyənin mühəndislik təcrübəsi, dənizçilik ənənəsi və enerji tədqiqatı imkanları ilə Pakistanın regional mövqeyi və enerji potensialının ortaq baxış çərçivəsində birləşdirilməsi hər iki ölkə üçün mühüm imkanlar yarada bilər.
Ən böyük arzum “Oruc Reis”in Pakistandakı missiyasının elmi və texniki baxımdan son dərəcə səmərəli nəticələr verməsi və bu işlərin gələcəkdə daha geniş birgə layihələrə yol açmasıdır.
Türkiyə ilə Pakistan arasındakı qardaşlığın qarşılıqlı iqtisadi qazanc gətirən, texnoloji inkişafı dəstəkləyən, enerji təchizatı təhlükəsizliyinə töhfə verən və regional inkişafı gücləndirən davamlı strateji tərəfdaşlığa çevrilməsini ölkəmiz adına son dərəcə dəyərli hesab edirəm.
Bundan əlavə, arzu edirəm ki, bu əməkdaşlıq beynəlxalq aləmdə yalnız iqtisadi maraqlara deyil, etimada, həmrəyliyə, bilik mübadiləsinə və birgə inkişaf iradəsinə əsaslanan nümunəvi model olsun.
Çünki inanıram ki, ölkələri bir-birinə yaxınlaşdıran tarixi bağlar nə qədər dəyərlidirsə, həmin bağları gələcək nəsillərə daşıyacaq ortaq əsərlər, bölüşülən təcrübələr və davamlı uğurlar da bir o qədər dəyərlidir.
Bu gün “Oruc Reis”in Pakistan sularına uzanan səfərini yalnız bir tədqiqat gəmisinin yeni missiyası kimi deyil, iki qardaş ölkənin ortaq gələcəyinə edilən strateji investisiyanın başlanğıcı kimi görürəm.
Ümid edirəm ki, bu səfərin sonunda yalnız elmi məlumatlar deyil, daha güclü iqtisadi münasibətlər, daha dərin institusional tərəfdaşlıqlar, qarşılıqlı etimad və yeni uğur hekayələri meydana çıxacaq.
Arzum budur ki, “Oruc Reis”in Pakistanın ərazi sularında aparacağı işlər Türkiyə ilə Pakistanın birlikdə nələrə nail ola biləcəyinin dünyaya nümunə olacaq güclü göstəricisinə çevrilsin.
Çünki həqiqi strateji güc yalnız malik olunan resurslarda deyil; həmin resursları ortaq ağılla dəyərləndirmək, biliyi bölüşmək və gələcəyi birlikdə qurmaq iradəsində gizlidir.
İki qardaş ölkənin ortaq hədəflər istiqamətində atdığı bu addımın enerji sahəsində uzun illər davam edəcək güclü, səmərəli və davamlı əməkdaşlığın başlanğıcı olmasını ürəkdən arzulayıram.
“Oruc Reis”in yolu açıq, işləri uğurlu olsun; Türkiyə ilə Pakistanın qardaşlığı, dostluğu və strateji tərəfdaşlığı əbədi olsun.
